Umowa o pracę na czas określony: limit 3 i 33 miesięcy, wyjątki i przejście na czas nieokreślony (FAQ)

Umowa o pracę na czas określony nie może trwać w nieskończoność. Kodeks pracy nakłada na nią dwa limity, które działają równolegle: łączny czas zatrudnienia oraz liczbę umów. Reguła znana jest jako zasada 3 i 33 — maksymalnie 3 umowy i maksymalnie 33 miesiące zatrudnienia terminowego u jednego pracodawcy.

Sens przepisu jest prosty: chroni Cię przed bezterminowym przedłużaniem umów „na próbę”. Gdy którykolwiek limit zostanie przekroczony, Twoje zatrudnienie z mocy prawa zmienia się w umowę na czas nieokreślony — bez potrzeby podpisywania nowego dokumentu. Poniżej wyjaśniam, jak liczyć oba limity, kiedy nie obowiązują i co dokładnie się dzieje po ich przekroczeniu.

TL;DR (najważniejsze w minutę)

• Łączny okres zatrudnienia na czas określony u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 33 miesięcy (art. 25¹ KP).

• Liczba umów terminowych między tymi samymi stronami nie może przekroczyć trzech.

• Przekroczenie któregokolwiek limitu oznacza, że od następnego dnia (lub od zawarcia 4. umowy) zatrudnienie traktuje się jak umowę na czas nieokreślony.

• Limity nie obowiązują przy zastępstwie, pracy dorywczej/sezonowej, na czas kadencji oraz gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny po swojej stronie.

• Taki wyjątek trzeba wpisać w umowie i zgłosić właściwemu inspektorowi pracy (PIP).

• Okres wypowiedzenia jest taki sam jak przy umowie na czas nieokreślony, a od 2023 r. wypowiedzenie wymaga uzasadnienia.

1) Reguła 3 i 33 — dwa limity działające równolegle

Zgodnie z art. 25¹ § 1 Kodeksu pracy okres zatrudnienia na podstawie umowy na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech.

To dwa odrębne limity i wystarczy przekroczyć jeden z nich, by uruchomić skutek z ustawy:

• limit czasowy — 33 miesiące zatrudnienia terminowego łącznie,

• limit ilościowy — maksymalnie 3 umowy na czas określony.

Razem z umową okres 33 miesięcy daje popularnie liczone 3 lata zatrudnienia terminowego. Po tym czasie albo po trzeciej umowie pracodawca, który chce dalej Cię zatrudniać, musi to robić już na umowę bezterminową.

2) Jak liczyć 33 miesiące

Limit czasowy dotyczy łącznego okresu zatrudnienia, a nie pojedynczej umowy. Sumujesz czas trwania wszystkich umów na czas określony zawartych z tym samym pracodawcą.

Co warto wiedzieć:

• przerwy między umowami nie zerują licznika — liczy się suma okresów zatrudnienia terminowego,

• gdy łączny czas przekroczy 33 miesiące, od dnia następującego po upływie tego okresu obowiązuje umowa na czas nieokreślony,

• aneks przedłużający umowę na czas określony traktuje się jak zawarcie kolejnej umowy — to istotne przy liczeniu limitu ilościowego.

Przykład: jeśli przepracowałeś u jednego pracodawcy 30 miesięcy na dwóch umowach terminowych, a trzecia ma trwać kolejne 12 miesięcy, to z dniem przekroczenia 33 miesięcy umowa staje się bezterminowa — mimo że formalnie nadal jest „trzecia”.

3) Jak liczyć trzy umowy

Limit ilościowy jest niezależny od czasu. Nawet jeśli trzy umowy były bardzo krótkie i razem nie zbliżyły się do 33 miesięcy, czwarta umowa na czas określony z tym samym pracodawcą z mocy prawa jest już umową na czas nieokreślony.

Kluczowe zasady:

• liczą się umowy między tymi samymi stronami stosunku pracy,

• skutek występuje od dnia zawarcia czwartej umowy — nie trzeba czekać na koniec żadnego okresu,

• jak wspomniano, przedłużenie umowy aneksem liczy się jako kolejna umowa, więc łatwo nieświadomie dobić do limitu.

W praktyce wystarczy więc przekroczyć ten z dwóch limitów, który nadejdzie wcześniej.

4) Co się dzieje po przekroczeniu limitu

Skutek następuje automatycznie, z mocy prawa — nie zależy od woli stron ani od podpisania nowego dokumentu. Od przekroczenia limitu (kolejny dzień po 33 miesiącach albo dzień zawarcia 4. umowy) uważa się, że jesteś zatrudniony na czas nieokreślony.

Oznacza to m.in.:

• pracodawca nie może zakończyć zatrudnienia samym upływem terminu z umowy,

• chroni Cię już pełny reżim umowy bezterminowej, w tym wymóg uzasadnienia wypowiedzenia,

• jeśli pracodawca kwestionuje ten skutek, możesz dochodzić ustalenia istnienia stosunku pracy na czas nieokreślony przed sądem pracy.

Przekształcenie dotyczy rodzaju umowy — pozostałe warunki (wynagrodzenie, stanowisko) co do zasady się nie zmieniają.

5) Wyjątki — kiedy limity nie obowiązują

Art. 25¹ § 4 KP wymienia sytuacje, w których limitów 3 i 33 miesięcy się nie stosuje. Umowa na czas określony może wtedy trwać dłużej niż 33 miesiące lub być zawarta po raz czwarty i kolejny. Dotyczy to umów zawartych:

• w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności,

• w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym,

• w celu wykonywania pracy przez okres kadencji,

• gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie — jeżeli zawarcie umowy służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest niezbędne w świetle wszystkich okoliczności.

W przypadku obiektywnych przyczyn trzeba je wpisać w treści umowy. Dodatkowo pracodawca ma obowiązek zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy (z podaniem przyczyn) — pisemnie lub elektronicznie, w terminie 5 dni roboczych od jej zawarcia. Brak zgłoszenia jest wykroczeniem zagrożonym grzywną.

6) Wypowiedzenie i okres wypowiedzenia

Tu kryje się częste nieporozumienie: umowa na czas określony nie jest dziś słabiej chroniona przy rozwiązaniu niż umowa bezterminowa.

• Okres wypowiedzenia jest taki sam jak przy umowie na czas nieokreślony i zależy od stażu u danego pracodawcy (art. 36 KP): 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc po co najmniej 6 miesiącach i 3 miesiące po co najmniej 3 latach.

• Od 26 kwietnia 2023 r. wypowiedzenie umowy na czas określony przez pracodawcę wymaga uzasadnienia — wskazania konkretnej i rzeczywistej przyczyny na piśmie (art. 30 § 4 KP).

• Pracodawca ma też obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia z reprezentującą Cię zakładową organizacją związkową (art. 38 KP), tak jak przy umowie bezterminowej.

Jeśli wypowiedzenie umowy terminowej jest nieuzasadnione lub narusza przepisy, możesz odwołać się do sądu pracy i domagać się m.in. odszkodowania albo przywrócenia do pracy.

FAQ (najczęstsze pytania)

Ile umów na czas określony może podpisać ze mną jeden pracodawca?

Maksymalnie trzy. Czwarta umowa na czas określony z tym samym pracodawcą z mocy prawa staje się umową na czas nieokreślony, niezależnie od tego, jak krótkie były poprzednie umowy.

Czy 33 miesiące liczy się osobno dla każdej umowy?

Nie. Liczy się łączny okres zatrudnienia na podstawie wszystkich umów terminowych u danego pracodawcy. Po przekroczeniu 33 miesięcy łącznie zatrudnienie traktuje się jak umowę na czas nieokreślony.

Kiedy limity 3 i 33 miesięcy nie obowiązują?

Przy umowie na zastępstwo nieobecnego pracownika, do pracy dorywczej lub sezonowej, na czas kadencji oraz gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny po swojej stronie. Taki wyjątek trzeba wpisać w umowie i zgłosić do PIP.

Czy umowę na czas określony można wypowiedzieć bez podania powodu?

Od 26 kwietnia 2023 roku nie. Pracodawca musi w wypowiedzeniu wskazać konkretną przyczynę i skonsultować zamiar z zakładową organizacją związkową, podobnie jak przy umowie na czas nieokreślony.

Zastrzeżenie informacyjne

Materiały w serwisie mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej ani wiążącej interpretacji przepisów. Przepisy oraz ich wykładnia mogą się zmieniać, a zastosowanie w praktyce zależy od indywidualnej sytuacji (m.in. treści zawartych umów, dat ich obowiązywania, ewentualnych aneksów oraz zapisów regulaminu pracy). W razie wątpliwości skonsultuj temat z działem kadr/HR, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.